THEODORUS ADOLPHUS VAN BEIJEREN BERGEN EN HENEGOUWEN
2 januari 1891                           opa 1928                                   13 februari 1978
 
Inleiding
Een aantal jaren geleden kwamen drie verhuisdozen vol materiaal richting Roden; ze kwamen van de zolder van oom Simon Heins (getrouwd met Dora, een dochter van opa en oma). Oom Simon had al enige orde aangebracht in de enorme hoeveelheid foto's en documenten, die opa gedurende zijn leven had bewaard. Ook was hij begonnen met het samenstellen van een soort levensverhaal, te beginnen bij het voorgeslacht. Veel overgetypt en gekopieerd materiaal was verzameld in ordners.
Maar nog heel veel materiaal was blijven liggen. Er is nog heel veel uit te zoeken, te ordenen en digitaal op te slaan: veel - soms heel oud - fotomateriaal, schriften vol gedichten, kaarten, notitieboekjes van vakanties, een doos met zaken van hun zon Theo (overleden in 1943) en heel veel ander materiaal dat hij bewaard had.
Waar te beginnen?
Opa zelf heeft hiervoor al een aanzet gegeven d.m.v. de vele kleine briefjes, die hij had volgepend met gegevens over zijn leven, familie en de vele functies die hij had bekleed als onderwijzer, leraar, leider van gymnastiekverenigingen, damclubs en nog een aantal meer. Een ver familielid herinnerde zich opa als de man die altijd aan het vragen was naar familiegegevens en die op kleine velletjes noteerde.
Maar welk materiaal hoort bij welke fase van zijn leven? Vaak is dat gemakkelijk te bepalen, soms echter is het puzzel- en soms ook giswerk.
Ik wil proberen alle materiaal te rubriceren aan de hand van de verschillende periodes die zijn aan te geven in zijn leven. In de loop van dit proces zal er ongetwijfeld weer moeten aangevuld en gecorrigeerd. Alle suggesties hiervoor zijn uiteraard van harte welkom!
De foto's worden in een klein formaat weergegeven, maar even klikken op een plaatje levert een groter en vollediger beeld op. Volledige namen noem ik niet steeds, evenmin als geboortedata en andere gegevens; die kun je terugvinden in het genealogisch materiaal waarnaar in het menu bovenaan wordt verwezen.
1. VOORGESLACHT
Opa - die ik verder met zijn roepnaam Theo zal noemen - werd geboren op 2 januari 1891 in Hilversum. Dat was de standplaats van zijn vader, Johannes Gijsbertus, machinst bij de "Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij", één van de voorlopers van de NS. Johannes G. werd in 1862 geboren in Leiden als zoon van Petrus van Beijeren B&H en Machteld Kortekaas; MachteltKortekaas1828van hen zijn PetrusJCvBBH 1827 prachtige porttretten bewaard gebleven uit de begintijd van de fotografie, afgedrukt op dik karton. Dat zijn zo'n beetje de oudste foto's uit het familiearchief. Voor de verdere stamboomgegevens kun je bij het menu "Genealogie" terecht.
 
Theo's moeder was Catharina Duivestijn, CathSanten1794 PetrusDuivestijn1798 geboren in 1866 te Leiderdorp als dochter van Theodorus A. Duivestijn en Geertruida J. Wijsman. Van hen bezit ik geen foto's. Van de ouders van Theo Duivestijn (de overgrootouders dus van "onze" opa Theo) zijn wel mooie foto's bewaard gebleven; hun namen zijn Petrus Duivestijn en Catharina van Santen. Ook wat hun betreft verwijs ik verder naar de Genealogie van de fam. van Beijeren.Het is wel bijzonder om van een aantal (over-)grootouders van Theo een 19e eeuws fotoportret te hebben! En de namen van de (over-)grootouders komen ook weer in het nageslacht van Theo terug, zoals je zult zien. Een aardig document is een brief, die Theo in 1941 ontving van een neef; die beantwoordt een aantal vragen over familiegegevens. Leuk detail in die brief is de verklaring over één van zijn schoondochters: "Bij de jongste zoon kom ik niet thuis want zijn vrouw erken ik niet als schoondochter, die deugt niet"...
 
JGvBBHTheo's vader was, zoals al vermeld, machinist bij de Spoorwegen. Eerst begon hij als leerling in 1893, toen hij 31 jaar oud was. Hij behaalde het machinsten-diploma in 1895. Zijn standplaatsen waren Hilversum, Amersfoort en Enschede, waar hij met pensioen ging in 1921. Startte hij als leerling met het salaris van Fl 1,75 per dag, zijn pensioen bedroeg Fl 1066,69 per jaar. Zoals uit de pensioenpapieren blijkt, was het bedrijf waarin hij begonnen was inmiddels overgegaan in de NS (1917). Waar hij verder nog gewoond heeft is niet helemaal te achterhalen; in ieder geval een tijdlang in Maastricht en in Haarlem. Hij overleed uiteindelijk in Enschede.
thumb gezin 1898 kleinGezin Johannes en Catharina van Beijeren BenH
 
Theo's ouders trouwden in 1888. JohGijsbvBBH CathDuivestijn trouwf1888De oudste foto waarop Theo te zien is, is een foto ter gelegenheid van het 10-jarig huwelijk van zijn ouders in 1898. Op dit portret van de vijf kinderen die tot dan toe geboren waren staan van rechts naar links: Theodorus Adolphus (7 jaar oud), Frederik Hendrik, Petrus Johannes Cornelis, Johannes Gijsbertus en Magtilde Petronella.Theo was het tweede kind in het gezin. Een tweede foto uit zijn jeugd is genomen ter gelegenheid van zijn "aanneming", de eerste communie. Daaruit blijkt, dat Theo in een Rooms Katholiek gezin opgroeide. Pas op latere leeftijd is hij Gereformeerd geworden, samen met zijn moeder; zelf vertelde hij er eens over, dat  zijn moeder die keuze had gemaakt omdat ze de bijbel was gaan lezen en tot de conclusie kwam dat aan de bijbel meer recht werd gedaan in protestantse kringen. 
13jr aannemeling met broersMCenPiet Maar op zijn 13e levensjaar was Theo nog RK. Op de foto staan ook twee van zijn broers, nl. Piet (Petrus, zijn oudere broer) en Martinus Cornelis, zijn jongste broer.
Op een volgende foto uit 1906 zien we Theo als 15-jarige jongen, samen met zijn vriend Willem ter Weele. opa en WillemTerWeele1906 Over de scholen die Theo bezocht zijn geen nadere gegevens bekend; maar we mogen aannemen, dat hij de lagere school, vermoedelijk de MULO en daarna de Kweekschool in Enschede heeft bezocht.
Uit zijn schooltijd is wel een aantal schriften bewaard met daarin vakantieverhalen. Heel leuk om te lezen hoe nauwkeurig hij beschrijft hoe hij de vakanties doorbracht. O.a. een reis naar Leiden wordt daarin vermeld en het bezoek van de koningin aan Enschede. In een later hoofdstuk komen we hierop nog nader terug.
Om het verhaal over het gezin waarin hij opgroeide compleet te maken hier nog enkele foto's. Allereerst een gezinsportret, gemaakt t.g.v. het 25-jarig huwelijk van zijn ouders op 1 augustus 1913. Daarop zien we ook de ouders van Theo en de kinderen die geboren zijn na 1998.
En ten slotte een foto uit later jaren, genomen in Maastricht in 1933, toen de familie bij elkaar kwam voor de begrafenis van hun dochter/zuster Nel (Petronella Johanna, geb. 1907). Op deze foto staat Theo geheel links. Per telegram werd het overlijden doorgegeven aan Theo, die toen in Leeuwarden woonde. Van het gezin waarin Theo geboren werd, zijn nog veel meer foto's, geboortekaartjes, trouwfoto's van de kinderen etc bewaard gebleven; daarop kom ik ook nog later op terug. Maar eerst vervolg ik de levensgeschiedenis van Theo...
familie1914    familie1933 bij overl PetrJohvBBH1907  PetrJohvBBH1907 overl telegram1933
 
De personen op de foto uit 1913 zijn (v.l.n.r.): Geertruida Johanna (1902), Magtilda Petronella (1893), Petronella Johanna (1907 - zittend), Johannes Gijsbertus (vader), Petrus Johannes Cornelis (1889), Bertus Johannes (1900), Theodorus Adolphus (1891), Catharina (moeder), Johannes Gijsbertus (1895), Alida Catharina (1910), Martinus Cornelis (1904). NB: Frederik Hendrik (1897) is dan al overleden in 1912.
 

 DAGBOEK VAN DEN VACANTIE IN DEN ZOMER VAN 1907

Veel is er uit de jeugd van Theo van Beijeren niet bewaard gebleven. Op welke scholen hij zijn opleiding heeft gehad? Het is nergens terug te vinden, evenmin als rapporten uit die periode. Slechts de familiefoto’s in het vorige hoofdstuk en een foto met zijn vriend Willem ter Weele en een foto met twee andere vrienden (?) vond ik in het archief. Wel is er een ander bijzonder document bewaard gebleven. In 1907 schrijft opa van Beijeren een “Dagboek van de vakantie”. thumb vakantiedagboek1907 athumb vakantiedagboek1907Vermoedelijk is het een opdracht van school, een soort opstel. Maar opa maakt er uitvoerig werk van: drie schriften worden volgeschreven. En aan de bundel is nog een vierde schrift toegevoegd met een dagboek van de vakantie in 1908. Hier en daar zijn wat aantekeningen in de kantlijn te vinden in een ander handschrift met verbeteringen of opmerkingen; de leraar?
Uitvoerig worden door opa de gebeurtenissen in die periode beschreven. Hij begint met het bezoek van de koningin (Wilhelmina) aan Hengelo. Nadat hij een 'ansicht' van zijn vroegere schoolkameraad Claus heeft beschreven (die een reis naar Amerika maakt om een oom te bezoeken), vertelt hij hoe hij met de trein van Enschede naar Hengelo reist om het bezoek van de koningin van dichtbij te kunnen zien.
De versiering en verlichting in Hengelo wordt uitvoerig beschreven.
De volgende dag gaat hij naar de markt. Hij vertelt van enkele marktkooplui hoe ze hun waren aanprijzen, o.a. een joodse verkoper van occarina's (een fluit van klei, porselein of glas). Met humor beschrijft opa het verkooppraatje, waarna mensen het fluitje voor 15 cent kopen.
Op 22 juli werd zijn moeder 41 jaar; vermakelijk is het liedje dat bij het aanbieden van wat 'cadeaux' voor haar werd gezongen:

“Moeder is jarig
wat zijn we nu blij
Dat God haar moog' sparen
voor u en voor mij.
De Schepper hierboven
die alles zo geeft
wij danken U allen
dat moeder nog leeft.”

Dthumb MClaus1912at was blijkbaar het hele verjaardagsfeest, want de rest van de dag wordt besteed aan het halen van groen om de straten te versieren met erebogen en slingers. Ze zijn daarvoor op zoek naar 'kwakels' (welke boom of struik dat is heb ik niet terug kunnen vinden, ook Google geeft geen uitsluitsel). Tot over de grens kappen ze bomen en takken en brengen die op een wagen naar Enschede. Ze stuiten daarbij ondermeer op een verzameling huisraad van een zwerver ('Klungel Bets'). Om de erebogen verder te versieren worden uit de bogen in Hengelo de rozen en papieren bloemen gehaald om nogmaals dienst te doen in Enschede, waar het koninklijk paar de volgende dag op bezoek zal komen. Onderweg van Hengelo naar Enschede drinken de jongens een glas kwast in “De Broeierd”; dat blijkt de oudste herberg van Twente te zijn en bestaat nog altijd – nu als luxe hotel en bistro.
De volgende dag brengt het koninklijk paar een bezoek aan de fabriek van de heren Jannink. De rondgang door de fabriek wordt uitgebreid beschreven; pagina's lang wordt het hele productieproces weergegeven. Als de koningin vertrokken is wordt nog de hele avond feestgevierd in Enschede.
thumb opa en WillemTerWeele1906Bijzonder is het om te lezen hoe opa een konijn slacht... Na een paar slagen op z'n kop blijkt het beestje nog steeds niet dood te zijn. “Het dier gaf een schreeuw en trok z'n voorpooten voor z'n neus bij elkaar, alsof hij om genade wou smeken. 'Nou, ik zal je dan maar genadig wezen', dacht ik bij mezelf en gaf hem nog een paar slagen. Daarna gooide ik hem op de steenen, waar hij nog enkele oogenblikken lag te stuiptrekken, toen nog één keer krampachtig z'n pooten uitgetsrekt, en dood was 't stomme dier.” Wie had dat gedacht van onze vredelievende opa...?
De echte vakantie moet dan nog beginnen: een reis naar oma in Leiden, bij wie ze zullen logeren. Op 29 juli 1907 vertrekt hij met een aantal jongens per trein uit Enschede: op zichzelf al een bijzondere onderneming in die dagen. Vanuit Leiden gaan ze per boot naar Katwijk om de zee te zien. De dag erna bezoeken ze het “Museum van Natuurlijke Historie” en het “Ethnologisch Museum”; pagina's lang beschrijft hij wat daar te zien en te beleven was.
Op 31 juli gaan ze al vroeg wandelend op weg naar Den Haag. Onderweg lopen ze langs de schelpkalkfabrieken langs de Rijn met de opvallende schoorstenen (breed van onderen, smal van boven). Na enkele uren lopen komen ze in Den Haag aan. Opa beschrijft wat ze daar zien: “In de drukste gedeelten der stad heeft men betonstraten; overal loopt de “elastieke tram”, zooals de electrische tram in de volksmond genoemd wordt . De straten, vooral in de nieuwe wijken, zijn alle breed aangelegd en snijden elkaar rechthoekig. De huizen worden meest in drieën verhuurd, de benedenwoning, 2e etage en derde etage. Alle huizen in zo'n straat lijken precies op elkaar. Kijkt men langs zoo'n rij huizen, dan ziet men één lange lijn van bellen, deurknoppen en vensters. Ik voor mij zou daar niet willen wonen.”
Ook bezoeken ze de “Passage”, het bekende door glas overdekte winkelcentrum (dat bestond op dat moment zo'n 25 jaar). Vooral het warenhuis baarde opzien: zoveel artikelen op zoveel etages...thumb opa envrienden1908
Op het Binnenhof (door opa gespeld als 'de' Binnenhof) was in de Ridderzaal de 2e Haagsche Vredesconferentie aan de gang; het stond er vol auto's en rijtuigen.
Ook het Mauritshuis wordt bezocht, waar ze ondermeer de Nachtwacht van Rembrandt bewonderen naast andere interessante schilderijen van oude meesters. (Ik heb niet kunnnen achterhalen of inderdaad de Nachtwacht daar in 1907 heeft gehangen, of dat het altijd in het Rijksmuseum te bezichtigen was).
Vervolgens wordt de 'Gevangenpoort' bezichtigd. Opa is blijkbaar erg onder de indruk van de martelwerktuigen; pagina's lang worden die beschreven.
's Middags wordt een tochtje met de 'omnibus' (wagen, getrokken door paarden) gemaakt naar het strand en de haven van Scheveningen.
De volgende dag gaan ze terug naar Leiden en wordt museum “De Laecken Halle” bezocht – en opnieuw volgt daar een uitgebreid verslag van in het 'dagboek'.
Simon Heins (echtgenoot van Dora van Beijeren) heeft het dagboek overgetypt. Hier kunt u een transscriptie vinden met de volledige tekst van het vakantiedagboek.
 
briefkonhuis1909Een laatste document uit de schooltijd is een bedankbrief  van het Kon. huis uit 1909 ter gelegenheid van de geboorte van prinses Juliana. De klas is zo attent geweest een felicitatie te sturen, en omdat opa het adres voor de brief is zal hij er een grote rol in hebben gespeeld... Een klik op de enveloppe geeft inzicht in de brief.
 

HarmReitsma Leens vriend opaIn 1910 is Theo afgestudeerd aan de Kweekschool en vertrekt hij uit Enschede. thumb ReitsmaLeens vriendopa
De eerste school waar hij gaat werken is de Chr. Lagere School te Leens (Gr), waar hij voor de klas staat in de maand mei van 1910.
In Leens sluit hij vriendschap met Harm Reitsma; van hem zijn twee foto's bewaard gebleven in het archief van Theo.
 
 
in de tweede helft van 1910 staat hij aan de Chr. Lagere School te Houwerzijl; van die maanden zijn er wat foto's van het personeel en de klassen van de school. 
LagschoolHouwerzijl1910 2   LagschoolHouwerzijl1910   LagschoolHouwerzijl1910 3   thumb LagschoolHouwerzijl1910 4
 
De laatste maand van 1910 is Theo verbonden aan de Chr. Lagere School te Nieuw-Buinen (Dr) .
En dan, op 1 januari 1911, begint een periode van 12 jaar, waarin Theo verbonden is aan de Christelijke Nationale Lagere School te Oenkerk (Fr), een tijd waarin zich belangrijke ontwikkelingen in zijn leven hebben voorgedaan. In deze tijd ontpopt hij zich als verenigingsman en vindt hij zijn grote liefde...

Eén dag na zijn 20e verjaardag wordt Theo ingeschreven als bewoner van Oenkerk. naar oenkerk 1911 kleinerHij is daar per 1 januari 1911 aangesteld als onderwijzer aan de "Christelijke School met de Bijbel".schoolfoto 3 rond1920
Waar hij in de eerste periode gewoond heeft, is niet bekend, maar vermoedelijk zal hij hier of daar in de kost zijn geweest. 
Na wat kortere (tijdelijke?) werkplekken is er nu blijkbaar een vaste aanstelling aan de school. Hij zal er twaalf jaar blijven en deel uitmaken van het vijfkoppige team van onderwijskrachten. Op een foto uit ca. 1915 zit Theo rechts, naast (staande) juf Fokkens en links meester Bergsma. Dezelfde mensen zien we ook op een foto van acht jaar later (mei 1923), vlak voor het vertrek van Theo naar Leeuwarden. Van de overige personen op de foto's ontbreken de namen.
LagschoolOenkerk1915     LagschoolOenkerk1923
 
In het fotoarchief van Theo bevindt zich een fragment van een klassefoto uit 1911 met rechtsboven in beeld Theo.  In 1923 zijn er ook klassefoto's gemaakt; voor mensen die wellicht hierop nog een voorouder kunnen ontdekken geef ik ze hier weer.
Oenkerk1911  schoolfoto rond1920schoolfoto 2 rond1920schoolfoto 4 rond1920

verkeringsfotoaug1911verloving25 08 1912 Niet lang na zijn verhuizing naar Oenkerk leert Theo zijn aanstaande echtgenote kennen: Tjettje Postma. Al in 1911 gaan ze samen op de foto. Op 25 augustus 1912 verloven ze zich, wat ook weer een fraai statieportret oplevert. Op 14 mei 1914 trouwen ze, tegelijk met haar oudere zus Antje, die met Kornelis de Vries in het huwelijk trad. Van te trouwdag zijn helaas geen foto's bewaard gebleven. De twee zusters met hun echtegnmoten bleven altijd veel met elkaar optrekken. Ook in latere jaren hebben ze veel vakanties met elkaar doorgebracht, vooral naar Italië. Elders op deze site zijn daarvan de dia's>>> te zien die opa maakte; klik op de eerste dia om de slideshow te zien.
Wel is er een leuke herinnering uit haar jeugd: een Poëziealbum (1907), met bijdragen van o.m. haar vader en Antje. Het album wordt hieronder in een slider weergegeven. Let ook op de mooie plaatjes die erbij zijn geplakt. Ook is er een foto uit 1913 van Tjettje en haar zuster Antje, en een foto met haar vriendin (nog van de lagere school) Wijke Witzenburg. Daarnaast nog een portretfoto van Antje.
 Klik op het eerste plaatje voor de slideshow
 
antje en tjettje postma 1913WijkeWitsenburg vriendinoma lagschantje postma
 Tjettje was een dochter van Gabe Geerts Postma en Tietje Everts Sikma. Voor de verdere genealogische gegevens verwijs ik naar de stamboom van de familie Postma, elders op deze site te vinden. 
Van haar ouders zijn ook enkele foto's te tonen; rechts een foto van Kornelis de Vries, echtgenoot van Antje. En uiterst rechts de eerste woning van Theo en Tjettje in Molenend (Mûnein); het is 1915 en hun eerste kind is op 3 april geboren: Tietje (later Tite genoemd, nog weer later Titia). 
GG Postma TE Sikmathumb TESikma1852thumb 1932thumb 50jr ouders omavBBHthumb kornelis de vriesthumb oenkerk 1915
Het adres van hun eerste woning, waar ze van 1914 - 1916 gewoond hebben, was Dr. Kijlstraweg 34 te Molenend. Daarna verhuisden ze naar verschillende andere adressen: Rengersweg 9 te Oenkerk (1916 - 1919), Dr. Kijlstraweg 52 te Molenend (1919 - 1920) en Douweslaan 35 te Oenkerk (1920 - 1923). Al deze adressen vallen onder de gemeente Tietjerksteradeel, maar daarbinnen ook onder "Trynwâlden", een zandrug in de gemeente, waar de dorpen Oenkerk, Oudkerk en Giekerk liggen. Voor meer (leuke) informatie, zie Wikipedia.
In de 'periode Oenkerk' breidt het gezin zich gestaag uit met Catharina Geertruida Johanna (10 aug. 1916), Anna (23 dec. 1917), Johannes Gijsbertus (18 mei 1919), Magtilda Petronella (19 nov 1920) en Geertruida Johanna (17 maart 1922). Van foto's uit hun levens (en ook de kinderen die later nog volgden) heeft tante Titia een gedenkboek (klik op dit woord om het te bekijken...) samengesteld, aangeboden aan Theo en Tjettje ter gelegenheid van hun 50-jarig huwelijksfeest.

Theo was niet alleen actief als onderwijzer (en later hoofd) van zijn school, maar ook in het verenigingsleven in Oenkerk en omgeving. Zo was hij leider van de 'Knapenvereniging Samuël' te Oenkerk (28 jan 1910 - aug 1919), richtte hij de 'Bibliotheek Trynwâlden' op en was hij administrateur van het Ziekenfonds (vanaf 1 jan. 1919).
Ook hield hij zich bezig met de declamatiekunst, waarmee hij vele prijzen in de wacht wist te slepen bij reciteerwedstrijden. thumb OdoAdergeenHij gebruikte daarvoor niet alleen bestaande teksten, maar schreef ook zelf gedichten, die deels in de krant van Oenkerk werden afgedrukt. Hij schreef onder het pseudoniem "Odo Adergeen", een naam die was samengesteld uit verschillende letters uit zijn eigen naam. Er is heel veel materiaal aanwezig op dit vlak; vreciterenele schriften vol gedichten, overgeschreven of zelf gemaakt. En veel nummers van het "Christelijk Reciteerblad", waarin een aantal artikelen van zijn hand te vinden zijn, o.m. een weerlegging van een beschuldiging dat het houden van reciteerwedstrijden niet zou stroken met de ernst van de (christelijke) reciteerkunst: er zou teveel platvloersheid in kunnen sluipen... (1918) Hij is ook redacteur van dit blad. Om een indruk te geven van de serieuze wijze waarop het reciteren werd benaderd, kun je hier linken naar de genoemde weerlegging. Theo blijkt te beschikken over een 'vaardige pen'!
Opvallend is een groot aantal gedichtjes over drankgebruik/misbruik, een actuele zaak in de twintiger jaren van die eeuw met veel armoede en werkloosheid, Theo betoont zich een aanhanger van de 'Blauwe Knoop', - alhoewel ik me uit latere jaren herinner dat hij op een verjaardag of feest best een borreltje lustte... Uit de enorme hoeveelheid gedichten van zijn hand die in het archief zitten, heb ik een paar gekozen voor dit verhaal over zijn leven. Naast het omslag van een van de vele schriftjes waarin hij zijn gedichten schreef een paar gepubliceerde gedichtjes over drank, daarnaast een gedicht dat hij in zijn mooie schoonschrift schreef voor Tj.P. (zijn latere echtgenote Tjettje Postma).
  Rijmenthumb gedichtenthumb gedichtTjPbrief op berkenbast 1925